نشست علمی «بازخوانی ابعاد روان‌شناسی اسلامی در راستای تحول علوم انسانی (با تأکید بر منظومه فکری حضرت آیت الله مصباح یزدی (ره)»

نشست علمی «بازخوانی ابعاد روان‌شناسی اسلامی در راستای تحول علوم انسانی (با تأکید بر منظومه فکری حضرت آیت الله مصباح یزدی (ره)» در تاریخ ۱۱ آذرماه ۱۴۰۴، به میزبانی دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبائی و دبیری علمی آقای دکتر عبدالله معتمدی برگزار شد.

این نشست که در چارچوب مجموعه‌نشست‌های ششمین پیش‌همایش علوم انسانی و با هدف بزرگداشت مقام علمی علامه محمدتقی مصباح یزدی (ره) برنامه‌ریزی شده بود، با همکاری مشترک دانشگاه علامه طباطبائی (پژوهشکده سالمندی)، شورای عالی انقلاب فرهنگی و مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) از ساعت ۱۴ الی ۱۷ به اجرا درآمد.

هدف بنیادین این هم‌اندیشی، ترسیم نقشه راهی برای تولید و توسعه علم بومی و اسلامی در حوزه روان‌شناسی بود که علاوه بر بهره‌مندی از غنای معارف وحیانی، از استحکام روش‌شناختی علمی نیز برخوردار باشد.

در ابتدای این نشست، حجت‌الاسلام ابوترابی به تبیین دقیق دیدگاه‌های آیت‌الله مصباح یزدی در حوزه روان‌شناسی اسلامی پرداختند و تأکید کردند که ایشان علوم انسانی غربی را مطلقاً باطل نمی‌دانستند، بلکه معتقد بودند یافته‌های تجربی این علوم در صورتی که از مبانی فلسفی مادی‌گرایانه جدا شوند، قابلیت بازسازی در چارچوب اسلامی را دارند.

ایشان همچنین خاطرنشان کردند که تحول مدنظر علامه مصباح، نه یک «روان‌شناسی اسلامی صوری»، بلکه تحولی بنیادین در سطح هستی‌شناسی و معرفت‌شناسی بود که می‌تواند بنیانی جدی برای تولید علم در این حوزه باشد.

در ادامه، آقای دکتر سهرابی، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبائی، با پیشنهاد تعبیر «روان‌شناسی بر اساس آموزه‌های اسلام»، بر لزوم ایجاد یک چارچوب نظری جامع مبتنی بر جهان‌بینی توحیدی تأکید کردند.

ایشان انسان را موجودی چهاربعدی (جسمانی، روانی، اجتماعی و معنوی) توصیف کردند که در آن، معرفت مبنای تغییر رفتار است و هدف نهایی، نه فقط حل علائم روان‌شناختی، بلکه هدایت انسان به سمت کمال با محوریت خداوند است.

سپس آقای دکتر حسن ملکی، تحول علوم انسانی را یک «مسئله تمدنی» برای نظام جمهوری اسلامی برشمردند و بر ضرورت عبور از الحاق سطحی گزاره‌های دینی به علوم غربی و حرکت به سمت «تأسیس علم» بر بنیان‌های ارزش‌شناسی و انسان‌شناسی اسلامی تأکید ورزیدند.

ایشان بزرگترین چالش فعلی را گسست میان مبانی و محصولات علمی دانسته و خواستار تدوین سازوکارهای روشی دقیق برای استنتاج علم شدند.

در بخش پایانی، آقای دکتر شیوندی با ارائه یک واکاوی تاریخی، به مقایسه تطور مفهوم دوران کودکی و تربیت در غرب و تمدن اسلامی پرداختند.

ایشان با اشاره به پیشینه غنی تفکر اسلامی در آثاری نظیر صحیفه سجادیه و آرای غزالی، بر ضرورت بازتعریف نسبت میان این پشتوانه غنی و دانش نوین روان‌شناسی برای تثبیت جایگاه روان‌شناسی اسلامی در دنیای معاصر تأکید کردند.