برگزاری نشست تخصصی «پیامدهای کاهش دوره‌های تحصیلی کارشناسی ارشد و دکتری» در دانشگاه علامه طباطبائی

برگزاری نشست تخصصی «پیامدهای کاهش دوره‌های تحصیلی کارشناسی ارشد و دکتری» در دانشگاه علامه طباطبائی نشست تخصصی «پیامدهای کاهش دوره‌های تحصیلی کارشناسی ارشد و دکتری» با هدف بررسی ابعاد مختلف طرح پیشنهادی کاهش مدت تحصیلات تکمیلی، به همت معاونت پژوهشی دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی دانشگاه علامه طباطبائی و با دبیری علمی دکتر سارا کشکر، برگزار شد.

 

این نشست در چارچوب برنامه «نشست‌های کمک به حل مسائل کشور» و با حضور اعضای هیئت علمی دانشکده‌های مختلف دانشگاه برگزار شد و طی آن، پیامدهای احتمالی اجرای این طرح از منظر آموزشی، پژوهشی، مدیریت منابع انسانی و مالی، خدمات دانشجویی و فرهنگی مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

 

در ابتدای نشست، شرکت‌کنندگان با اشاره به اهمیت تحصیلات تکمیلی در تولید علم، تربیت پژوهشگران و متخصصان، توسعه سرمایه انسانی و پاسخگویی به نیازهای علمی و اجتماعی کشور، بر ضرورت بررسی کارشناسی و مبتنی بر شواهد هرگونه تغییر در ساختار و مدت دوره‌های تحصیلات تکمیلی تأکید کردند.

 

حاضران معتقد بودند که هرچند ارتقای بهره‌وری نظام آموزش عالی و کاهش برخی نارسایی‌های موجود ضروری است، اما تحقق این هدف نباید به کاهش کیفیت آموزش، پژوهش و تربیت نیروی انسانی منجر شود.

 

در بخش آموزشی نشست، اعضای هیئت علمی بر این نکته تأکید کردند که مسئله اصلی آموزش عالی در ایران، صرفاً طول دوره‌های تحصیلی نیست، بلکه چالش‌هایی نظیر همپوشانی برخی دروس، تکرار سرفصل‌ها، ضعف آموزش‌های مهارتی، فاصله میان آموزش دانشگاهی و نیازهای بازار کار و همچنین وجود برخی مقررات ناکارآمد آموزشی نیازمند بازنگری است.

 

از این رو، بازنگری برنامه‌های درسی و به‌روزرسانی محتوای آموزشی می‌تواند اثربخش‌تر از کاهش صرف مدت زمان تحصیل باشد. در محور پژوهشی نیز صاحب‌نظران نگرانی‌های خود را درباره تأثیر کاهش دوره‌های تحصیلی بر کیفیت پژوهش‌های دانشگاهی مطرح کردند.

به اعتقاد آنان، محدود شدن زمان تحصیل می‌تواند فرصت شکل‌گیری ایده‌های پژوهشی عمیق، انجام تحقیقات نوآورانه و تولید دانش اصیل را کاهش دهد و دانشجویان را به سمت پژوهش‌های کوتاه‌مدت و کم‌عمق سوق دهد.

 

در مقابل، بر ضرورت اصلاح نظام پژوهش، توسعه پژوهش‌های مسئله‌محور و گسترش ارتباط دانشگاه با سازمان‌ها و نهادهای اجرایی تأکید شد. در بخش مدیریت منابع انسانی و مالی، اعضای هیئت علمی با اشاره به اینکه سرمایه‌گذاری در آموزش عالی نوعی سرمایه‌گذاری راهبردی برای آینده کشور محسوب می‌شود، بیان کردند که کاهش مدت تحصیل لزوماً به صرفه‌جویی معنادار در هزینه‌های آموزش عالی منجر نخواهد شد.

 

همچنین تأکید شد که بخش مهمی از مشکلات موجود، ناشی از برخی رویه‌های مدیریتی، مقررات آموزشی و پژوهشی و نبود سازوکارهای مؤثر برای هدایت و پشتیبانی دانشجویان است. بخش دیگری از مباحث نشست به پیامدهای فرهنگی و دانشجویی اجرای این طرح اختصاص داشت. شرکت‌کنندگان معتقد بودند که کوتاه شدن دوره‌های تحصیلی می‌تواند فرصت حضور دانشجویان در فعالیت‌های فرهنگی، اجتماعی، علمی و تشکلی را کاهش دهد و بر فرآیند اجتماعی‌شدن، رشد فردی و شکل‌گیری هویت دانشگاهی آنان تأثیر منفی بگذارد.

 

همچنین برخی از حاضران نسبت به پیامدهای روانی ناشی از افزایش فشارهای آموزشی و پژوهشی بر دانشجویان، به‌ویژه در مقاطع تحصیلات تکمیلی، هشدار دادند.

 

در پایان نشست، مجموعه‌ای از پیشنهادها و توصیه‌های سیاستی ارائه شد که از مهم‌ترین آنها می‌توان به اخذ نظر دانشگاهیان در فرایند سیاست‌گذاری، اجرای آزمایشی هرگونه طرح اصلاحی پیش از تعمیم ملی، بازنگری سرفصل‌های درسی، توجه به تفاوت‌های رشته‌های مختلف، تقویت مهارت‌آموزی و پژوهش‌های مسئله‌محور، بهره‌گیری از ظرفیت‌های هوش مصنوعی، افزایش اختیارات دانشگاه‌ها در تصمیم‌گیری‌های آموزشی و توجه بیشتر به سلامت روان و مشارکت فرهنگی دانشجویان اشاره کرد.

 

شرکت‌کنندگان در این نشست تأکید کردند که اصلاح نظام آموزش عالی ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است، اما این اصلاحات باید بر پایه ارتقای کیفیت آموزش و پژوهش، توجه به اقتضائات دانشگاه‌های کشور و مشارکت فعال جامعه دانشگاهی در فرآیند تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری صورت گیرد.