گزارش برگزاری چهارمین همایش ملی و نخستین همایش بینالمللی یادگیری سیار در عصر هوش مصنوعی: تحول در نظامهای آموزشی و مهارتآموزی در حوزه صنعت
مقدمه
چهارمین همایش ملی و نخستین همایش بینالمللی یادگیری سیار در عصر هوش مصنوعی؛ تحول در نظامهای آموزشی و مهارتآموزی در حوزه صنعت، پس از سه سال وقفه، به همت هسته پژوهشی یادگیری سیار و گروه تکنولوژی آموزشی دانشگاه علامه طباطبائی در روز ۲۳ تیرماه ۱۴۰۵ برگزار شد.
این همایش با هدف ایجاد بستری برای تبادل اندیشه، ارائه یافتههای پژوهشی، توسعه همکاریهای علمی و بررسی نقش فناوریهای نوین، یادگیری سیار و هوش مصنوعی در تحول نظامهای آموزشی و مهارتآموزی طراحی و اجرا شد. استقبال استادان، پژوهشگران، معلمان، مدیران آموزشی و متخصصان داخلی و خارجی از این رویداد، نشاندهنده جایگاه روزافزون این حوزه در سیاستگذاریهای آموزشی کشور است.
فرآیند برگزاری همایش با وجود برخی شرایط خاص و محدودیتهای پیشآمده، با برنامهریزی مستمر و تلاش کمیتههای علمی و اجرایی ادامه یافت. در طول این مسیر، تغییر در برنامه همکاری یکی از دانشگاههای دولتی که قرار بود در برگزاری همایش مشارکت داشته باشد و همچنین شرایط ویژه کشور در ماههای پایانی سال ۱۴۰۴ و ابتدای سال ۱۴۰۵، موجب تغییر زمان برگزاری همایش شد. افزون بر این، محدودیتهای ایجادشده در ارتباطات الکترونیکی، بهویژه در تبادل اطلاعات از طریق پست الکترونیکی، فرآیند دریافت و ارسال مقالات میان دبیرخانه و داوران را با دشواریهایی مواجه ساخت. با وجود این چالشها، تمامی مراحل اجرایی با برنامهریزی مناسب و تلاش مستمر عوامل همایش به انجام رسید و این رویداد علمی مطابق برنامه نهایی برگزار شد.
فرآیند برنامهریزی و اخذ مجوزهای برگزاری
برنامهریزی چهارمین همایش از نیمه نخست سال ۱۴۰۴ آغاز شد. مطابق ضوابط برگزاری همایشهای علمی، پیشنهاد برگزاری این رویداد در مراجع ذیصلاح دانشگاه شامل گروه آموزشی، شورای آموزشی و پژوهشی دانشکده، شورای دانشگاه و هیئت امنای دانشگاه مطرح و پس از طی مراحل قانونی، مجوزهای لازم اخذ شد.
در ادامه، طی ابلاغ شماره 25769/1 مورخ 04/05/1404 از سوی ریاست محترم دانشگاه، دبیر علمی همایش منصوب و فعالیت رسمی دبیرخانه آغاز شد. به منظور برگزاری هرچه مطلوبتر همایش، مکاتبات گستردهای با دانشگاهها، سازمانها، وزارتخانهها و مراکز علمی و پژوهشی کشور برای جلب مشارکتهای علمی، معنوی و مالی صورت گرفت. به منظور ارتقای کیفیت علمی همایش، کمیته علمی با حضور حدود ۵۵ نفر از استادان و صاحبنظران برجسته کشور و ۵ نفر از استادان دانشگاههای خارج از کشور در تابستان ۱۴۰۴ تشکیل شد. اعضای این کمیته ضمن بررسی محورهای علمی همایش، پیشنهادهای تخصصی خود را درباره فراخوان مقالات، برنامه نشستهای تخصصی، سخنرانان کلیدی و شیوه داوری ارائه کردند که پس از بررسی، در برنامه نهایی همایش اعمال شد. همزمان، کمیته اجرایی همایش با حضور اعضای دبیرخانه و مسئولان بخشهای مختلف تشکیل و با برگزاری جلسات منظم، مسئولیت برنامهریزی، هماهنگی و اجرای تمامی امور اجرایی را بر عهده گرفت. این کمیته وظایفی از جمله هماهنگی با سخنرانان، مدیریت ثبتنام، پشتیبانی فنی، اطلاعرسانی، تهیه برنامه زمانبندی، برگزاری نشستها و کارگاهها، هماهنگیهای تشریفاتی و مدیریت روز برگزاری همایش را دنبال کرد. با توجه به محدودیتهای ایجادشده در استفاده از برخی شبکههای اجتماعی بینالمللی، اطلاعرسانی همایش عمدتاً از طریق پایگاه اطلاعرسانی همایش و پیامرسانهای داخلی از جمله ایتا و بله انجام شد. اگرچه این محدودیتها بر گستره ارتباطات، بهویژه با مخاطبان خارج از کشور، تأثیرگذار بود، اما دبیرخانه همایش با بهرهگیری از ظرفیتهای موجود، ارتباط مؤثر با جامعه علمی را تا زمان برگزاری همایش حفظ کرد.
فراخوان، دریافت و داوری مقالات
پس از تشکیل دبیرخانه و تصویب محورهای علمی، فراخوان چهارمین همایش ملی و نخستین همایش بینالمللی یادگیری سیار در عصر هوش مصنوعی از طریق وبگاه رسمی همایش، دانشگاهها، انجمنهای علمی و شبکههای اطلاعرسانی منتشر شد. با وجود محدودیتهای ارتباطی ایجادشده در کشور، استقبال پژوهشگران، اعضای هیئت علمی، دانشجویان و متخصصان حوزه فناوریهای آموزشی از فراخوان همایش مطلوب بود. تمامی مقالات از طریق سامانه رسمی همایش دریافت و پس از بررسی اولیه توسط دبیرخانه، برای داوری تخصصی به اعضای کمیته علمی ارجاع شد. فرآیند داوری بر اساس معیارهای علمی مصوب کمیته علمی و با رعایت اصول داوری تخصصی و بیطرفانه انجام گرفت. پس از جمعبندی نظر داوران، مقالات در سه گروه پذیرش برای ارائه شفاهی، پذیرش بهصورت پوستر و عدم پذیرش طبقهبندی شدند و نتایج از طریق دبیرخانه به نویسندگان اعلام شد. با وجود مشکلات ناشی از محدودیت در تبادل اطلاعات از طریق پست الکترونیکی، دبیرخانه همایش با بهرهگیری از روشهای جایگزین، ارتباط مستمر با نویسندگان و داوران را حفظ کرد و فرآیند داوری بدون کاهش کیفیت علمی به انجام رسید.
نمایهسازی علمی و چشمانداز بینالمللی
یکی از مهمترین اهداف این دوره از همایش، ارتقای جایگاه علمی آن در سطح ملی و بینالمللی بود. همانند دورههای گذشته، مجموعه مقالات پذیرفتهشده در پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) و پایگاه سیویلیکا (Civilica) نمایه خواهد شد تا دسترسی پژوهشگران به نتایج علمی همایش تسهیل شود. از آنجا که این دوره برای نخستین بار با عنوان همایش بینالمللی برگزار شد، برنامهریزی برای گسترش همکاریهای علمی با مراکز بینالمللی و فراهمسازی مقدمات نمایهسازی در پایگاههای معتبر جهانی، از جمله IEEE و سایر نمایههای بینالمللی، در دستور کار دبیرخانه قرار گرفته است. تحقق این هدف، مستلزم استمرار حمایت دانشگاه و توسعه همکاریهای علمی بینالمللی در دورههای آینده خواهد بود.
نشستهای تخصصی و تدوین توصیههای سیاستی
یکی از ویژگیهای متمایز چهارمین همایش، برگزاری نشستهای تخصصی با رویکرد حل مسائل نظام آموزشی کشور بود. این نشستها علاوه بر ارائه دیدگاههای تخصصی، با هدف استخراج پیشنهادهای کاربردی و تدوین توصیههای سیاستی برگزار شدند.
نشست نخست: یادگیری سیار و مهارتآموزی
این نشست در ۹ دیماه ۱۴۰۴ با حضور جمعی از مدیران و صاحبنظران حوزه آموزشهای فنی و مهارتی برگزار شد. در این نشست، آقای دکتر آقابابایی (مدیرکل دفتر برنامهریزی و تألیف کتابهای درسی فنیوحرفهای و کاردانش)، آقای دکتر سیدعلی موسوی (معاون آموزشی سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور) و آقای دکتر کیا (رئیس گروه علوم پایه و فناوری دفتر آموزشهای فنیوحرفهای و کاردانش) به ارائه دیدگاههای خود پرداختند. دبیری این نشست را دکتر محمدرضا نیلی بر عهده داشت. در پایان، جمعبندی مباحث مطرحشده در قالب توصیههای سیاستی تدوین و برای بهرهبرداری نهادهای ذیربط آماده شد.
نشست دوم: یادگیری در سایه جنگ
دومین نشست تخصصی با عنوان "یادگیری در سایه جنگ" در ۱۰ خردادماه ۱۴۰۵ برگزار شد. این نشست با حضور سرکار خانم دکتر رضوان حکیمزاده(معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش) آقای مهندس خشایار فهیم (مشاور تیم توسعه پلتفرم شاد) و آقای دکتر فرمند فرزین (معلم نمونه استان تهران) و با دبیری سرکار خانم دکتر جعفرخانی برگزار شد. در این نشست، چالشها و راهکارهای استمرار آموزش در شرایط بحرانی، نقش فناوریهای نوین در حفظ فرایند یاددهی ـ یادگیری و تجربههای نظام آموزشی کشور در دوران بحران مورد بررسی قرار گرفت و نتایج آن نیز در قالب مجموعهای از توصیههای سیاستی تدوین شد. برگزاری این دو نشست، همایش را از یک رویداد صرفاً علمی فراتر برد و آن را به بستری برای ارائه راهکارهای سیاستی و کاربردی در حوزه آموزش و فناوری تبدیل کرد.
کارگاههای آموزشی
در کنار برنامههای اصلی، برگزاری کارگاههای آموزشی با هدف انتقال تجربه و ارتقای مهارتهای تخصصی شرکتکنندگان در دستور کار دبیرخانه قرار گرفت. در مجموع، شش کارگاه تخصصی برای این دوره از همایش برنامهریزی شد. پس از پایان مهلت ثبتنام، با توجه به تعداد متقاضیان، سه کارگاه موفق به کسب حد نصاب لازم شدند و در روزهای ۲۲ و ۲۴ تیرماه ۱۴۰۵ با حضور استادان و علاقهمندان برگزار شدند. برگزاری این کارگاهها فرصت مناسبی برای آموزش عملی، انتقال تجربه و آشنایی شرکتکنندگان با تازهترین رویکردهای یادگیری سیار، هوش مصنوعی و فناوریهای نوین آموزشی فراهم کرد و با استقبال مطلوب مخاطبان همراه بود.
آیین افتتاحیه همایش
آیین افتتاحیه چهارمین همایش ملی و نخستین همایش بینالمللی یادگیری سیار در عصر هوش مصنوعی، ساعت ۹ صبح روز سهشنبه ۲۳ تیرماه ۱۴۰۵ به صورت هیبریدی (حضوری ومجازی) برگزار شد. این مراسم با تلاوت آیاتی از قرآن کریم و پخش سرود جمهوری اسلامی ایران آغاز شد و سپس رئیس همایش، دبیر علمی همایش و رئیس دانشگاه علامه طباطبائی ضمن خیرمقدم به میهمانان، بر ضرورت تحول در نظامهای آموزشی متناسب با فناوریهای نوین و نقش روزافزون هوش مصنوعی در توسعه آموزش تأکید کردند.
در ادامه، جناب آقای دکتر واحدی، معاون آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و جناب آقای دکتر آذرکیش، معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش، به عنوان سخنرانان ویژه، دیدگاههای خود را درباره آینده آموزش عالی، آموزش عمومی و ضرورت بهرهگیری هدفمند از یادگیری سیار و هوش مصنوعی ارائه کردند. بخش بینالمللی افتتاحیه نیز با سخنرانی برخط آقای جان تراکسلر، از پیشگامان حوزه یادگیری سیار و همکار یونسکو، برگزار شد. ایشان با مرور تجربههای جهانی، بر نقش یادگیری سیار در تحقق آموزش فراگیر، عدالت آموزشی و یادگیری مادامالعمر تأکید کردند. حضور این سخنران بینالمللی، بر غنای علمی همایش افزود و زمینه تعامل بیشتر با جامعه علمی بینالمللی را فراهم ساخت.
برگزاری همایش به صورت حضوری و مجازی
یکی از ویژگیهای شاخص این دوره از همایش، برگزاری همزمان برنامهها به صورت حضوری و مجازی بود. با توجه به شرایط کشور و به منظور فراهمکردن امکان مشارکت حداکثری علاقهمندان، همایش از طریق دو بستر ارتباطی به صورت زنده پخش شد. پلتفرم اسکای روم به منظور حضور مجازی استادان، پژوهشگران و ارائهدهندگان مقالات که امکان حضور فیزیکی نداشتند، مورد استفاده قرار گرفت. همچنین، با همکاری سامانه شاد، امکان بهرهمندی معلمان و فعالان حوزه آموزش عمومی از برنامههای همایش نیز فراهم شد. بر اساس آمار دبیرخانه، حدود ۱۸۰ نفر به صورت حضوری، بیش از ۳۵۰ نفر از طریق اسکای روم و حدود ۶۰۰ نفر از طریق شبکه شاد در برنامههای همایش مشارکت داشتند. این استقبال، با وجود شرایط خاص کشور و تعطیلی کلاسهای دانشگاهی، بیانگر اهمیت موضوع همایش و استقبال جامعه علمی و آموزشی از مباحث مرتبط با یادگیری سیار و هوش مصنوعی است.
پنلهای تخصصی و مراسم اختتامیه
پس از پایان مراسم افتتاحیه، ارائه مقالات پذیرفتهشده در قالب سه پنل تخصصی موازی آغاز شد. هر پنل با مدیریت اعضای هیئت علمی و استادان حوزه تکنولوژی آموزشی و فناوریهای نوین اداره شد و پژوهشگران به ارائه یافتههای علمی خود پرداختند. در پنل بینالمللی، سه پژوهشگر از خارج کشور مقالات خود را به صورت برخط ارائه کردند. مدیریت این نشست بر عهده سرکار خانم دکتر جعفرخانی بود که ضمن اداره جلسه، ترجمه همزمان و جمعبندی مباحث ارائهشده را نیز انجام دادند و زمینه تعامل مؤثر میان سخنرانان خارجی (پرفسور مک گریل از کانادا و دکتر بنی هاشم از هلند و دکتر رضائی زاده از ایرلند) و شرکتکنندگان فارسیزبان را فراهم ساختند. در مراسم اختتامیه، جناب آقای دکتر مهرداد احمدی، معاون پژوهشی دانشگاه ملی مهارت، به عنوان سخنران ویژه، درباره نقش دانشگاهها در توسعه آموزشهای مهارتی و فناوریهای نوین سخنرانی کرد. در پایان، ضمن جمعبندی نتایج همایش، از اعضای کمیته علمی، کمیته اجرایی، سخنرانان، داوران، مدیران، کارشناسان، دانشجویان و تمامی عوامل اجرایی که در برگزاری این رویداد ملی مشارکت داشتند، تقدیر به عمل آمد.
نوآوریهای اجرایی همایش
چهارمین همایش علاوه بر برنامههای علمی، از نظر اجرایی نیز دارای چند ویژگی متمایز بود. برای نخستین بار، پوسترهای علمی، چکیده سخنرانیها و مجموعه اطلاعات مقالات از طریق رمزینه پاسخ سریع (QR Code) در اختیار شرکتکنندگان قرار گرفت. این اقدام ضمن کاهش مصرف کاغذ، دسترسی سریعتر مخاطبان به محتوای علمی همایش را فراهم ساخت و مورد استقبال شرکتکنندگان قرار گرفت. همچنین استفاده همزمان از بسترهای حضوری و مجازی، مشارکت پژوهشگران، استادان و معلمان از نقاط مختلف کشور را امکانپذیر کرد و تجربهای موفق در برگزاری رویدادهای علمی ترکیبی (Hybrid) به شمار میآید.
جمعبندی و چشمانداز
چهارمین همایش ملی و نخستین همایش بینالمللی یادگیری سیار در عصر هوش مصنوعی، با وجود محدودیتهای اجرایی، شرایط خاص کشور و چالشهای ارتباطی، با موفقیت برگزار شد و توانست زمینهای مناسب برای تبادل تجربه، ارائه یافتههای علمی، توسعه همکاریهای بینبخشی و گفتوگوی تخصصی میان دانشگاه، وزارتخانهها، معلمان، پژوهشگران و متخصصان فناوری آموزشی فراهم آورد.
برگزاری نشستهای سیاستی، حضور سخنرانان ملی و بینالمللی، ارائه مقالات علمی، اجرای کارگاههای تخصصی و بهرهگیری از فناوریهای نوین در مدیریت همایش، از مهمترین دستاوردهای این رویداد به شمار میرود.
دبیرخانه همایش امیدوار است با حمایت دانشگاه علامه طباطبائی، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، وزارت آموزش و پرورش و سایر نهادهای علمی کشور، روند توسعه این همایش در سالهای آینده تداوم یافته و زمینه گسترش همکاریهای بینالمللی، حضور گستردهتر پژوهشگران خارجی و نمایهسازی در پایگاههای معتبر علمی جهان از جمله IEEE و سایر نمایههای بینالمللی فراهم شود. همچنین فرآیند نمایهسازی مقالات در پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) و سیویلیکا در دست اقدام است و پس از تکمیل، مجموعه چکیدهها و مقالات از طریق وبگاه رسمی همایش در اختیار پژوهشگران و علاقهمندان قرار خواهد گرفت.
در پایان، دبیرخانه همایش از حمایتهای ریاست محترم و هیات رئیسه دانشگاه و ریاست محترم دانشکده و هیات رئیسه، گروه تکنولوژی آموزشی، کمیته علمی، کمیته اجرایی، سخنرانان، داوران، استادان، پژوهشگران، دانشجویان، مدیران و کارکنان دانشگاه و تمامی سازمانها و نهادهای همکار که در برگزاری شایسته این رویداد ملی نقشآفرین بودند، صمیمانه قدردانی میکند.
سروش
نظر شما :