آموزش کودکان مهاجر افغانستانی

این نشست در قالب سلسله نشست‌های «کمک به حل مشکلات کشور» و به همت مرکز مطالعات مهاجرت دانشگاه علامه طباطبائی، با حضور استادان دانشگاه، صاحب‌نظران ایرانی و افغانستانی حوزه مهاجرت، نمایندگان دستگاه‌های اجرایی، کنشگران اجتماعی و نمایندگان انجمن‌های علمی برگزار شد. در این نشست، ابعاد مختلف مسئله آموزش کودکان مهاجر افغانستانی از منظرهای آموزشی، اجتماعی، حقوقی، انسانی و سیاستی مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

یکی از محورهای اصلی نشست، ضرورت نگاه چندبعدی به مسئله آموزش کودکان مهاجر بود. حاضران تأکید کردند که بازماندگی از تحصیل را نمی‌توان صرفاً یک مسئله آموزشی یا نتیجه وضعیت مهاجرتی دانست، بلکه این موضوع با مجموعه‌ای از مسائل اجتماعی، اقتصادی، حقوقی و سیاستی پیوند دارد و نیازمند همکاری میان دستگاه‌های مختلف و بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی و اجتماعی کشور است.

در بخش دیگری از مباحث، چگونگی ایجاد توازن میان الزامات حاکمیتی و تداوم دسترسی کودکان به آموزش مورد توجه قرار گرفت. در این زمینه تأکید شد که ساماندهی وضعیت اقامتی اتباع خارجی و انتظام‌بخشی به فرآیندهای قانونی از وظایف دستگاه‌های اجرایی است، اما این فرآیندها نباید به گونه‌ای اجرا شود که ابهام یا تأخیر در وضعیت اقامتی خانواده‌ها، موجب گسست تحصیلی کودکان شود.

همچنین شرکت‌کنندگان بر نقش آموزش در پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی و تقویت انسجام اجتماعی تأکید کردند. از این منظر، تداوم حضور کودکان در نظام آموزشی تنها به معنای دسترسی به آموزش رسمی نیست، بلکه می‌تواند از شکل‌گیری بخشی از آسیب‌های اجتماعی در آینده جلوگیری کرده و زمینه مشارکت اجتماعی و اقتصادی این کودکان را تقویت کند.

ظرفیت‌های جامعه مهاجر و نهادهای مدنی نیز از دیگر محورهای مورد توجه در این نشست بود. بر ضرورت استفاده از ظرفیت نخبگان افغانستانی، آموزگاران، خیرین، نهادهای مدنی و دانشگاه‌ها و همچنین تقویت همکاری میان دولت، دانشگاه و جامعه مدنی برای مواجهه با این مسئله تأکید شد. در همین راستا، استفاده از ظرفیت‌های موجود در جامعه مهاجر و نهادهای غیردولتی، در چارچوب ضوابط قانونی و تحت نظارت دولت، به‌عنوان یکی از زمینه‌های قابل توجه برای کاهش بازماندگی از تحصیل مطرح شد.

در ادامه، ضعف هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول و پراکندگی اطلاعات به‌عنوان یکی از چالش‌های مهم مورد توجه قرار گرفت. بر اساس مباحث مطرح‌شده، مسئله آموزش کودکان مهاجر با حوزه‌های مختلفی همچون وضعیت اقامت، امور هویتی، آموزش، خدمات اجتماعی و تأمین منابع ارتباط دارد و نبود سازوکار هماهنگ میان دستگاه‌های مرتبط می‌تواند به پیچیده شدن فرآیند ثبت‌نام و تداوم تحصیل منجر شود.

از دیگر موضوعات مطرح‌شده، ضرورت تولید داده‌های دقیق، به‌روز و قابل اتکا برای شناخت ابعاد مسئله بود. حاضران بر اهمیت ایجاد نظام اطلاعاتی منسجم برای شناسایی تعداد کودکان خارج از چرخه آموزش، عوامل بازماندگی از تحصیل و پراکندگی جغرافیایی آنان تأکید کردند و تولید داده و پایش مستمر را از الزامات سیاستگذاری مؤثر در این حوزه دانستند.
همچنین در این نشست، محدودیت منابع و ضرورت تنوع‌بخشی به منابع تأمین مالی آموزش کودکان مهاجر مورد بحث قرار گرفت. در این زمینه بر استفاده از ظرفیت خیرین، بخش خصوصی، نهادهای مدنی، سازمان‌های بین‌المللی و ظرفیت‌های اقتصادی جامعه مهاجر، در کنار مسئولیت دولت، تأکید شده است.

در پایان نشست، بر تداوم گفت‌وگوهای کارشناسی، تقویت همکاری میان دستگاه‌های اجرایی و نهادهای علمی و مدنی، تولید داده‌های دقیق و توجه به آموزش کودکان مهاجر به‌عنوان یک مسئله مهم اجتماعی در سیاستگذاری کلان کشور تأکید شد. همچنین مقرر شد یافته‌ها و مباحث مطرح‌شده در مسیر تدوین راهکارهای سیاستی و اجرایی برای کاهش بازماندگی از تحصیل و تضمین تداوم آموزش کودکان مهاجر مورد استفاده قرار گیرد.